Zulhasnimar: Ujian Bolam-Bolitho bagi Standard Penjagaan di Malaysia

Selama lebih sepuluh tahun selepas Foo Fio Na [2007] 1 MLJ 593, tiada siapa yang dapat memastikan ujian undang-undang mana yang akan digunakan oleh mahkamah Malaysia untuk menilai keputusan klinikal doktor. Mahkamah Persekutuan menamatkan ketidakpastian itu pada 25 Julai 2017 dalam Zulhasnimar bt Hasan Basri & Anor lwn Dr Kuppu Velumani P & Ors [2017] 5 MLJ 438. Jawapannya: terdapat dua ujian, dan ujian yang terpakai bergantung pada sama ada aduan itu tentang rawatan atau tentang nasihat.

Kecemasan obstetrik dengan punca tersembunyi

Perayu pertama hamil kira-kira 36 minggu apabila dia pergi ke hospital swasta kerana sakit perut. Dia dimasukkan ke wad di bawah jagaan responden pertama, seorang pakar obstetrik, dan diberi ubat. Beberapa jam kemudian dia rebah akibat pendarahan dalaman yang teruk, dan doktor yang bertugas menjalankan pembedahan caesarean kecemasan.

Punca pendarahan hanya dikenal pasti selepas itu: salur darah yang pecah di bahagian fundus, iaitu bahagian atas rahim, berkaitan dengan plasenta perkreta, suatu keadaan di mana uri tumbuh menembusi dinding rahim. Bayi, iaitu perayu kedua, dilahirkan hidup tetapi mengalami asfiksia kelahiran yang teruk dan kecederaan otak hipoksik-iskemik, iaitu kerosakan otak akibat kekurangan oksigen dan aliran darah.

Ibu dan anak menyaman, dengan hujah bahawa si ibu sedang bersalin dan sepatutnya menjalani pembedahan caesarean dengan segera. Pembelaannya ialah dia tidak pernah berada dalam proses bersalin. Tuntutan itu gagal di Mahkamah Tinggi dan Mahkamah Rayuan, dan plaintif membawanya ke Mahkamah Persekutuan.

Ketidakpastian selepas Foo Fio Na

Ujian tradisional berasal daripada Bolam lwn Friern Hospital Management Committee [1957] 2 All ER 118. Doktor yang bertindak selaras dengan amalan yang diterima wajar oleh sekumpulan pendapat perubatan yang bertanggungjawab tidak cuai semata-mata kerana pengamal lain akan bertindak secara berbeza.

Dalam Foo Fio Na, Mahkamah Persekutuan meninggalkan ujian Bolam bagi kewajipan memberi amaran tentang risiko. Ia menerima pakai pendekatan Australia dalam Rogers lwn Whitaker (1992) 175 CLR 479, di mana mahkamah sendiri memutuskan sama ada amaran itu mencukupi. Susunan kata penghakiman itu menimbulkan keraguan sama ada Bolam juga telah diketepikan bagi diagnosis dan rawatan, dan keputusan Mahkamah Rayuan selepas itu bercanggah.

Oleh itu, kebenaran merayu diberikan atas persoalan sama ada Bolam atau Rogers lwn Whitaker yang menetapkan standard penjagaan dalam kecuaian perubatan, memandangkan keputusan yang bercanggah itu dan perubahan perundangan di Australia. Persoalan kedua ialah sama ada hospital boleh bertanggungan secara langsung bagi kegagalan organisasi atau sistem di bawah kewajipan yang tidak boleh diwakilkan, satu tema yang diteliti oleh Mahkamah Persekutuan dua bulan kemudian dalam Dr Kok Choong Seng [2018] 1 MLJ 685.

Satu ujian bagi rawatan, satu lagi bagi nasihat

Panel lima hakim menolak rayuan itu, dengan penghakiman disampaikan oleh Raus Sharif.

Bagi diagnosis dan rawatan, Bolam kekal sebagai ujiannya, dengan kelayakan dalam Bolitho lwn City and Hackney Health Authority [1997] 4 All ER 771: pendapat pakar yang disandarkan oleh pihak pembelaan mesti munasabah apabila dianalisis secara logik. Bagi kewajipan menasihati pesakit tentang risiko, Rogers lwn Whitaker dan Foo Fio Na terpakai, dan hanya dalam konteks itu.

Alasan mahkamah ialah diagnosis dan rawatan memerlukan pertimbangan perubatan yang teknikal, di mana hakim memerlukan panduan pakar. Nasihat tentang risiko berbeza, kerana ia melibatkan pilihan pesakit sendiri, yang boleh dinilai sendiri oleh mahkamah. Bolitho mengekalkan mahkamah sebagai penentu muktamad walaupun dalam aspek klinikal, kerana pendapat yang tidak logik tidak akan melindungi defendan.

Berdasarkan fakta, tiada pelanggaran dibuktikan. Mahkamah mendapati bahawa kegagalan mendiagnosis proses bersalin, masa pembedahan caesarean dan kecukupan resusitasi masing-masing disokong oleh pendapat perubatan yang bertanggungjawab, dan bahawa plasenta perkreta tidak dapat dikesan atau dijangka melalui kaedah biasa.

Maksud pendekatan dua landasan dalam pertikaian sebenar

Satu episod penjagaan kini boleh melibatkan kedua-dua ujian. Kurang lima bulan kemudian, dalam Dr Hari Krishnan [2018] 3 MLJ 281, panel Mahkamah Persekutuan yang sebahagian besarnya sama mengesahkan Zulhasnimar dan memutuskan bahawa dua orang doktor telah gagal memberi amaran kepada pesakit mereka tentang risiko.

Keputusan ini bukan kembali kepada idea bahawa doktor sentiasa lebih tahu. Dalam aspek rawatan, pendapat pihak pembelaan mesti boleh dipertahankan secara logik; dalam aspek nasihat, mahkamah yang memutuskan. Mahkamah Agung UK telah mengambil pendekatan serupa yang dipimpin oleh mahkamah bagi pendedahan risiko dalam Montgomery lwn Lanarkshire Health Board [2015] UKSC 11.

Tidak semua pihak bersetuju. Ulasan yang ditulis dari sudut plaintif telah mengkritik cara bukti pakar tentang sama ada si ibu sedang bersalin dikendalikan. Itu ialah advokasi, bukan undang-undang yang mantap, tetapi ia menunjukkan betapa tuntutan rawatan bergantung pada pakar.

Pengajaran praktikal: pesakit, doktor dan hospital

• Pesakit: hasil yang buruk bukan bukti kecuaian. Dalam kes ini, mahkamah mendapati keadaan asas itu tidak dapat dikesan atau dijangka melalui kaedah biasa.

• Pesakit: dalam tuntutan rawatan, bukti pakar adalah penentu. Memanggil pakar yang akan bertindak secara berbeza tidak mencukupi; mesti ditunjukkan bahawa pendapat pihak pembelaan tidak munasabah apabila dianalisis secara logik.

• Pesakit: tentukan awal sama ada aduan itu tentang rawatan, tentang nasihat, atau kedua-duanya, kerana ujian yang berbeza terpakai.

• Doktor: pertimbangan klinikal yang disokong oleh pendapat yang bertanggungjawab dan boleh dipertahankan secara logik tidak cuai semata-mata kerana pakar lain tidak bersetuju. Nota yang merekodkan sebab sesuatu keputusan dibuat membantu menunjukkan logik itu.

• Doktor: Bolam tidak memberi perlindungan dalam pendedahan risiko, di mana mahkamah, bukan amalan rakan sejawat, yang memutuskan.

• Hospital: rayuan ini juga membangkitkan liabiliti langsung hospital bagi kegagalan sistem. Kes-kes Mahkamah Persekutuan selepas itu, bermula dengan Dr Kok Choong Seng, membangunkan bidang ini, jadi tadbir urus klinikal wajar diberi perhatian tanpa mengira status kontrak doktor.

Autoriti dan sumber

• Zulhasnimar bt Hasan Basri & Anor lwn Dr Kuppu Velumani P & Ors [2017] 5 MLJ 438 (Mahkamah Persekutuan, 25 Julai 2017)

• Foo Fio Na lwn Dr Soo Fook Mun & Anor [2007] 1 MLJ 593 (Mahkamah Persekutuan)

• Dr Kok Choong Seng & Anor lwn Soo Cheng Lin dan satu lagi rayuan [2018] 1 MLJ 685 (Mahkamah Persekutuan)

• Dr Hari Krishnan & Anor lwn Megat Noor Ishak bin Megat Ibrahim & Anor dan satu lagi rayuan [2018] 3 MLJ 281 (Mahkamah Persekutuan)

• Bolam lwn Friern Hospital Management Committee [1957] 2 All ER 118; Bolitho lwn City and Hackney Health Authority [1997] 4 All ER 771

• Rogers lwn Whitaker (1992) 175 CLR 479 (Mahkamah Tinggi Australia)

• Montgomery lwn Lanarkshire Health Board [2015] UKSC 11 (Mahkamah Agung UK)

• Medical Journal of Malaysia 2025;80(3):277; nota kes firma guaman yang diterbitkan dan ringkasan nota kepala laporan undang-undang (bahan sekunder)

Artikel ini ialah maklumat undang-undang am sahaja dan terkini setakat 19 September 2026. Ia bukan nasihat undang-undang dan tidak mewujudkan hubungan peguam cara dan anak guam. Keputusan mahkamah mungkin dirayu dan undang-undang mungkin berubah; sila dapatkan nasihat tentang keadaan anda sendiri. Chris & Partners, Advocates & Solicitors

Soalan lazim

Bolehkah saya menyaman doktor atau hospital atas kecuaian perubatan di Malaysia?

Tuntutan mungkin boleh dibuat apabila penyedia penjagaan kesihatan gagal memenuhi piawaian penjagaan yang dikehendaki dan kegagalan itu menyebabkan kemudaratan. Setiap kes bergantung pada rekod, keterangan pakar, kausasi dan had masa.

Adakah keterangan pakar perubatan diperlukan?

Tuntutan kecuaian perubatan selalunya memerlukan pendapat pakar untuk menilai piawaian penjagaan, pelanggaran, kausasi dan ganti rugi.

Ia berlaku sepuluh tahun lalu. Adakah sudah terlambat?

Bagi tuntutan kanak-kanak itu, tidak — had masa berjalan dari umur 18 tahun, jadi hingga umur 24 tahun. Bagi tuntutan ibu bapa (kerugian sendiri, kos penjagaan oleh ibu bapa), tempoh standard enam tahun terpakai dan mungkin telah tamat.