Kewajipan Tidak Boleh Diwakilkan: Hospital Swasta dan Konsultan Pelawat di Malaysia

Satu persoalan yang berterusan dalam litigasi kecuaian perubatan di Malaysia ialah sama ada hospital swasta boleh bertanggungan atas kecuaian "konsultan pelawat", iaitu pakar yang merawat pesakit di hospital tetapi tidak diambil bekerja olehnya. Liabiliti vikarius tradisional memerlukan hubungan pekerjaan. Jika konsultan itu kontraktor bebas, liabiliti vikarius tidak terpakai secara langsung. Tetapi doktrin kewajipan berhati-hati yang tidak boleh diwakilkan menawarkan laluan alternatif kepada liabiliti hospital, dan mahkamah Malaysia semakin kerap menggunakannya.

Liabiliti vikarius berbanding kewajipan tidak boleh diwakilkan: perbezaannya

• Liabiliti vikarius memerlukan hubungan majikan dan pekerja. Hospital bertanggungjawab atas kesalahan pekerjanya yang bertindak dalam perjalanan pekerjaan. Doktor hospital yang bergaji termasuk dalam kategori ini

• Kewajipan tidak boleh diwakilkan mengenakan kewajipan utama ke atas hospital yang tidak boleh dielakkan dengan menyerahkan pelaksanaannya kepada kontraktor bebas. Hospital bertanggungan atas kegagalan pihak ketiga melaksanakan kewajipan itu, walaupun pihak ketiga bukan pekerjanya

Bila doktrin ini terpakai

Mahkamah Malaysia, mengikut autoriti England (khususnya Woodland v Essex County Council [2014] AC 537), mengiktiraf kewajipan tidak boleh diwakilkan apabila:

• Penuntut berada dalam kedudukan bergantung kepada defendan (pesakit bergantung kepada hospital)

• Defendan telah memikul obligasi positif terhadap penuntut (hospital menerima masuk pesakit dan berusaha memberikan rawatan)

• Fungsi yang diserahkan adalah sebahagian penting daripada obligasi positif defendan (rawatan itulah yang sepatutnya disediakan hospital)

• Defendan mempunyai kawalan ke atas cara fungsi itu dilaksanakan (walaupun tidak secara langsung, melalui pentauliahan, premis dan prosedur)

• Kecuaian pihak ketiga terdiri daripada kegagalan melaksanakan fungsi itu secara munasabah (dan bukan kesalahan sampingan)

Jika elemen ini dipenuhi, hospital bertanggungan atas kecuaian konsultan walaupun konsultan itu kontraktor bebas.

Mengapa ini penting dalam amalan hospital swasta di Malaysia

Hospital swasta di Malaysia lazimnya beroperasi dengan model "suite konsultan": hospital menyediakan premis, kejururawatan, dewan bedah dan farmasi; konsultan (selalunya pakar dalam amalan persendirian mereka sendiri) menerima masuk pesakit dan mengarahkan rawatan. Konsultan mengebil pesakit secara langsung; hospital mengebil secara berasingan untuk kemudahan. Apabila berlaku masalah, tuntutan pesakit terhadap konsultan sahaja mungkin terhad oleh perlindungan indemniti profesional konsultan. Liabiliti hospital di bawah kewajipan tidak boleh diwakilkan meluaskan dengan ketara pilihan penuntut untuk mendapatkan pampasan.

Memplid doktrin ini

Dalam tuntutan kecuaian perubatan di Malaysia terhadap hospital swasta di mana doktor yang cuai ialah konsultan pelawat, penuntut patut memplid kedua-duanya:

• Liabiliti vikarius terhadap hospital bagi kakitangan hospital (jururawat, pakar bius, doktor muda yang diambil bekerja oleh hospital)

• Kewajipan tidak boleh diwakilkan terhadap hospital bagi konsultan pelawat, dengan merujuk kepada kontrak hospital-pesakit, dokumentasi kemasukan, dan sifat bersepadu penjagaan yang diberikan

Pembelaan pihak hospital

Hospital swasta yang membela tuntutan kewajipan tidak boleh diwakilkan telah berhujah:

• Hospital ialah "tempat" yang menyediakan kemudahan, bukan "rawatan"; konsultan ialah pihak yang merawat

• Pesakit dimaklumkan semasa kemasukan bahawa konsultan itu beramal secara bebas

• Bil konsultan dan bil hospital adalah berasingan; tiada perkhidmatan bersepadu

• Insurans indemniti profesional konsultan ialah laluan yang sesuai untuk pampasan

Hujah ini mempunyai kejayaan bercampur-campur. Jika pesakit dimasukkan secara kecemasan atau jika konsultan itu pakar yang ditetapkan oleh hospital bagi perkhidmatan tersebut, mahkamah secara amnya menolak pencirian "tempat sahaja".

Implikasi bagi tadbir urus hospital

Hospital patut: (a) mengaudit pentauliahan konsultan dan memastikan perlindungan indemniti konsultan masih berkuat kuasa dan mencukupi; (b) mempertimbangkan dokumentasi persetujuan termaklum yang jelas mengenai status bebas konsultan; (c) menyimpan rekod jelas sumbangan institusi hospital kepada penjagaan (kejururawatan, peralatan, kakitangan dewan bedah); (d) memastikan pelaporan insiden dan analisis punca akar merangkumi kesilapan pihak hospital dan pihak konsultan.

Implikasi bagi penuntut

Jika anda tercedera oleh konsultan pelawat di hospital swasta di Malaysia, hospital mungkin bertanggungan walaupun ia bukan majikan konsultan anda. Pliding patut digubal untuk merangkumi liabiliti vikarius dan kewajipan tidak boleh diwakilkan. Kemampuan kewangan hospital yang lebih besar dan kepentingan reputasinya untuk menyelesaikan kes sering menghasilkan keputusan yang lebih baik bagi penuntut berbanding tuntutan terhadap konsultan sahaja.

Lihat juga: Peguam Kecuaian Perubatan di Malaysia | Ulasan kes Foo Fio Na | Hasan bin Datolah: Hospital Kerajaan