Bolehkah Mahkamah Menyemak Pengampunan Diraja? Adendum Najib dan Cabaran Majlis Peguam

Bolehkah mahkamah memeriksa pengampunan diraja sama sekali? Antara 2024 dan 2026, dua set prosiding berbangkit daripada hukuman Datuk Seri Najib Razak dalam kes SRC International mendekati persoalan itu dari arah bertentangan. Najib meminta mahkamah menguatkuasakan "perintah adendum" diraja tentang tahanan rumah. Majlis Peguam Malaysia meminta mahkamah menyemak keputusan Lembaga Pengampunan yang mengurangkan hukumannya separuh. Kes pertama telah berakhir; kes kedua menunggu penghakiman di Mahkamah Rayuan.

Tarikh penting

• 2 Februari 2024: keputusan Lembaga Pengampunan Wilayah Persekutuan diumumkan: hukuman 12 tahun Najib dikurangkan separuh dan dendanya dikurangkan daripada RM210 juta kepada RM50 juta.

• 1 April 2024: Najib memfailkan semakan kehakiman berkaitan perintah adendum.

• 3 Julai 2024: Mahkamah Tinggi menolak kebenaran kepadanya.

• 11 November 2024: dalam kes berasingan, Mahkamah Tinggi menolak kebenaran kepada Majlis Peguam Malaysia.

• 6 Januari 2025: Mahkamah Rayuan, 2–1, membenarkan rayuan Najib.

• 13 Ogos 2025: Mahkamah Persekutuan sebulat suara menolak rayuan Peguam Negara.

• 12 November 2025: Mahkamah Persekutuan menegaskan semula bahawa keputusan Lembaga Pengampunan tidak boleh diadili.

• 22 Disember 2025: Mahkamah Tinggi menolak permohonan Najib atas merit.

• April 2026: rayuan Najib diberhentikan (notis pada awal April; dibatalkan 14 April).

• 31 Julai 2026: Mahkamah Rayuan merizabkan penghakiman dalam rayuan Majlis Peguam.

Kebenaran: ambang rendah, pertama kali gagal kerana dengar cakap

Semakan kehakiman mempunyai dua peringkat. Pemohon mesti terlebih dahulu mendapatkan kebenaran, iaitu penapis bagi kes yang remeh atau tidak boleh dihujahkan. Kebenaran bukan dapatan bahawa pemohon betul. Pada 3 Julai 2024, Hakim Amarjeet Singh menolak kebenaran kerana empat afidavit yang menyokong permohonan itu ialah keterangan dengar cakap, atau keterangan tangan kedua.

Mahkamah Rayuan: salinan dokumen tiba

Dengan majoriti, Mahkamah Rayuan pada 6 Januari 2025 menerima keterangan tambahan: afidavit oleh anak Najib yang mengekshibitkan salinan adendum yang diperoleh dari istana Pahang. Hakim Mohd Firuz Jaffril menyatakan bahawa Kerajaan tidak memfailkan afidavit sangkalan, dan bahawa di peringkat kebenaran mahkamah tidak berkenaan dengan ketulenan dokumen itu tetapi sama ada ia wujud. Hakim Azhahari Kamal Ramli bersetuju; Hakim Azizah Nawawi, yang mempengerusikan panel, menentang.

Mahkamah Persekutuan: kewujudan diakui, kesahan dibiarkan terbuka

Rayuan lanjut Peguam Negara dibawa ke hadapan Hakim Hasnah Mohammed Hashim (Hakim Besar Malaya), Zabariah Mohd Yusof dan Hanipah Farikullah, yang sebulat suara menolaknya pada 13 Ogos 2025. Pengakuan bahawa adendum itu wujud amat berat. Hakim Zabariah Mohd Yusof menyatakan bahawa kewujudan ialah satu perkara, manakala status adendum itu, iaitu kesahannya dan sama ada ia benar, perlu ditentukan pada pendengaran substantif. Kes itu dihantar kepada hakim Mahkamah Tinggi yang lain, tanpa perintah tentang kos.

Hakim Alice Loke Yee Ching menolak permohonan menarik diri pada 11 September 2025 dan, pada 22 Disember 2025, menolak semakan kehakiman: adendum itu wujud tetapi tidak sah, kerana ia tidak dibincangkan atau diputuskan di mesyuarat Lembaga Pengampunan sebagaimana dikehendaki Perkara 42 Perlembagaan Persekutuan. Rayuan Najib diberhentikan pada April 2026.

Arah bertentangan: cabaran Majlis Peguam Malaysia

Kes Majlis Peguam berbeza jenisnya. Ia tidak bertujuan menguatkuasakan perbuatan pengampunan tetapi menyemaknya, iaitu pengurangan Februari 2024. Pada 11 November 2024, Hakim Ahmad Kamal Md Shahid menolak kebenaran, memutuskan perkara itu tidak boleh diadili dan permohonan itu remeh, dan menganggap keputusan Yang di-Pertuan Agong dan Lembaga Pengampunan sebagai bahagian daripada satu proses. Majlis Peguam merayu pada 3 Disember 2024.

Pada 31 Julai 2026, panel Mahkamah Rayuan terdiri daripada Hakim Lim Chong Fong, Azhahari Kamal Ramli dan Leonard David Shim merizabkan penghakiman. Seperti yang dilaporkan, Jabatan Peguam Negara berhujah bahawa jika keputusan untuk memberikan pengampunan tidak terbuka kepada semakan kehakiman, begitu juga proses yang membawa kepadanya.

Penegasan semula Mahkamah Persekutuan pada November 2025

Menurut laporan Bernama, pada 12 November 2025 panel lima hakim Mahkamah Persekutuan yang diketuai Ketua Hakim Negara mendengar permohonan semakan pendakwaan berkaitan banduan yang hukuman matinya telah diringankan oleh Lembaga Pengampunan. Mahkamah memutuskan bahawa mereka tidak boleh menggunakan Akta 847, undang-undang semakan semula hukuman mati, untuk mengubah tarikh permulaan yang ditetapkan oleh Lembaga. Ia menegaskan semula bahawa mahkamah Malaysia telah lama menganggap kuasa prerogatif Lembaga tidak boleh diadili.

Di mana garisnya mungkin terletak

Alasan Mahkamah Tinggi Disember 2025 memetik kes yang dikaitkan dengan prinsip tidak boleh diadili: Sim Kie Chon di Mahkamah Tinggi dan Mahkamah Agung, Karpal Singh v Sultan of Selangor dan Juraimi bin Husin. Mahkamah tidak memeriksa semula sama ada belas kasihan patut ditunjukkan.

Persoalan terbuka lebih sempit. Satu pandangan ialah proses dan keputusan tidak boleh dipisahkan, jadi kedua-duanya tidak boleh disemak. Pandangan lain bersandarkan keputusan Disember 2025, di mana Mahkamah Tinggi membezakan serangan terhadap merit pengampunan daripada pengesahan pematuhan prosedur perlembagaan apabila sesuatu pihak meminta mahkamah menguatkuasakan perintah. Sama ada proses Lembaga boleh disemak walaupun keputusan belas kasihan tidak boleh ialah isu di hadapan Mahkamah Rayuan. Kami tidak menyatakan pandangan dan tidak membuat ramalan.

Pengajaran praktikal

• Kebenaran bermakna sesuatu kes boleh dihujahkan, bukan bahawa ia akan berjaya: Najib memperoleh kebenaran dan kalah atas merit.

• Keterangan penting walaupun di peringkat ambang. Permohonan gagal kerana dengar cakap dan hidup semula sebaik salinan dokumen dikemukakan sebagai keterangan.

• Mengakui bahawa dokumen wujud tidak memutuskan kesahannya.

• Merit pengampunan tidak boleh disemak. Sama ada prosesnya boleh disemak belum diputuskan.

Status

Litigasi adendum Najib telah berakhir. Rayuan Majlis Peguam Malaysia kekal belum selesai, penghakiman dirizabkan, setakat 19 September 2026. Pengampunan bersyarat 18 September 2026 ialah keputusan berasingan yang kemudian.

Autoriti dan sumber

• Sim Kie Chon v Superintendent of Pudu Prison & Ors [1985] 2 MLJ 385; Superintendent of Pudu Prison & Ors v Sim Kie Chon [1986] 1 MLJ 494; Karpal Singh v Sultan of Selangor [1988] 1 MLJ 64; Juraimi bin Husin v Pardons Board, State of Pahang & Ors [2002] 4 MLJ 529.

• Mahkamah Persekutuan, 13 Ogos 2025, dilaporkan sebagai The Attorney General of Malaysia v Dato' Sri Mohd Najib bin Tun Haji Abdul Razak and another appeal [2025] 5 MLJ 944.

• Perlembagaan Persekutuan, Perkara 42.

• The Star, 3 dan 4 Julai 2024; Malay Mail, 3 dan 6 Januari 2025; The Edge (keputusan Mahkamah Rayuan); The Star, 13 Ogos 2025; Bernama tentang keputusan permohonan menarik diri dan keputusan Mahkamah Persekutuan November 2025; alasan Mahkamah Tinggi yang diterbitkan oleh The Edge; Malay Mail, 22 Disember 2025; Malay Mail dan The Star, 27 April 2026; The Star, 31 Julai 2026; Malay Mail, 18 September 2026.

Artikel ini maklumat undang-undang am sahaja dan terkini setakat 19 September 2026. Ia bukan nasihat undang-undang dan tidak mewujudkan hubungan peguam cara-anak guam. Keputusan mahkamah boleh dirayu dan undang-undang boleh berubah; sila dapatkan nasihat tentang keadaan anda sendiri. — Tetuan Chris & Partners

Konsultasi

• Hubungi kami