Apakah saksi bermusuhan (hostile witness) di mahkamah Malaysia?

Dalam filem, "saksi bermusuhan" ialah detik dramatik. Di mahkamah Malaysia, ia prosedur undang-undang dengan tujuan tertentu.

Apakah maksud "saksi bermusuhan"?

Biasanya, pihak yang memanggil saksi bertanya soalan tidak memimpin dalam pemeriksaan utama, dan pihak lawan memeriksa balas. Masalah timbul apabila saksi yang dipanggil memberi keterangan yang berbeza daripada apa yang dikatakannya dahulu, atau kelihatan enggan bercakap benar bagi pihak yang memanggilnya.

Akta Keterangan 1950, seksyen 154, membenarkan mahkamah, mengikut budi bicaranya, mengizinkan orang yang memanggil saksi mengemukakan apa-apa soalan yang boleh dikemukakan dalam pemeriksaan balas oleh pihak lawan. Dalam bahasa harian, saksi itu dianggap "bermusuhan".

Siapa yang memutuskan saksi itu bermusuhan?

Mahkamah. Sesuatu pihak tidak boleh sesuka hati mengisytiharkan saksinya bermusuhan. Peguam pihak itu memohon, biasanya dengan menunjukkan perbezaan material antara keterangan di mahkamah dengan pernyataan terdahulu, dan hakim memutuskan.

Hakim menilai keterangan dan tingkah laku saksi, dan sama ada perbezaan itu signifikan. Perbezaan kecil dalam butiran adalah biasa dalam ingatan yang jujur.

Apa berlaku selepas kebenaran diberi?

Pihak yang memanggil saksi boleh:

• bertanya soalan memimpin;
• mengemukakan pernyataan terdahulu saksi dan memintanya menjelaskan perbezaan (Akta Keterangan menetapkan cara pernyataan bertulis terdahulu dikemukakan, s.145);
• mencabar kepercayaan saksi (s.155), contohnya dengan membuktikan pernyataan terdahulu yang tidak konsisten.

Pihak lawan masih boleh memeriksa balas seperti biasa.

Ada soalan tentang situasi anda sendiri? Tanya di WhatsApp

Adakah keterangan saksi bermusuhan ditolak?

Tidak secara automatik. Mahkamah menimbang keterangan secara keseluruhan. Ia boleh menolak sebahagian atau semua keterangan saksi, atau menerima bahagian yang disokong keterangan lain.

Dalam kes jenayah, penggunaan pernyataan polis terdahulu tertakluk kepada peraturan khusus dalam Kanun Tatacara Jenayah. Lihat artikel kami tentang pernyataan polis di bawah seksyen 112.

Saya saksi. Bagaimana jika keterangan saya berbeza daripada pernyataan terdahulu?

Tugas anda ialah bercakap benar seperti yang anda ingat sekarang, dengan kata-kata sendiri.

• Jika pernyataan terdahulu salah, katakan dan jelaskan sebabnya, contohnya anda keliru, tergesa-gesa atau salah faham.
• Jika anda tidak ingat, katakan dengan jujur.
• Jangan ubah keterangan kerana didesak atau diberi ganjaran. Beritahu peguam atau pendakwa raya jika ini berlaku.
• Jangan berpegang pada pernyataan terdahulu yang anda tahu salah.

Mengubah versi tidak salah jika itu kebenaran. Mengubahnya untuk membantu atau menyusahkan seseorang adalah salah. Keterangan palsu yang disengajakan ialah kesalahan; lihat artikel kami tentang sumpah bohong.

Apakah yang perlu disediakan oleh sesuatu pihak?

1. Simpan salinan setiap pernyataan terdahulu saksi.
2. Beritahu peguam awal jika anda fikir saksi telah didekati atau didesak.
3. Jangan hubungi saksi untuk "mengingatkan" apa yang perlu dikatakan. Ini berisiko menjadi gangguan saksi; lihat artikel kami tentang penghinaan mahkamah.
4. Bincang dengan peguam sama ada keterangan lain boleh membuktikan fakta yang sama.

Kesilapan lazim

• Menyangka sebarang perbezaan menjadikan saksi bermusuhan. Ini keputusan mahkamah.
• Mendesak saksi sebelum perbicaraan supaya kekal dengan pernyataannya.
• Bergantung pada seorang saksi untuk fakta penting tanpa keterangan sokongan.
• Saksi mempertahankan pernyataan terdahulu yang kini diketahui salah.
• Menganggap "bermusuhan" sebagai penghinaan. Ia istilah prosedur.

Bila perlu berjumpa peguam

Berjumpa peguam jika saksi penting dalam kes anda kelihatan mengubah versinya, jika anda saksi yang didesak tentang keterangan, atau jika anda bimbang tentang pernyataan terdahulu anda. Chris & Partners, yang diketuai oleh Dr Chee Hui Bing, mengendalikan litigasi sivil dan jenayah. Hubungi kami; setiap kes bergantung pada faktanya.

Soalan lazim

Adakah saksi bermusuhan sama dengan saksi yang berbohong?

Tidak. Saksi mungkin berbeza daripada pernyataan terdahulu secara jujur. Label ini tentang prosedur, bukan dapatan bahawa saksi berbohong.

Bolehkah pendakwaan menganggap saksinya sendiri bermusuhan?

Ya, seksyen yang sama terpakai dalam perbicaraan jenayah, tertakluk kepada kebenaran mahkamah.

Adakah saya akan dihukum jika diisytiharkan bermusuhan?

Dianggap bermusuhan bukan hukuman. Keterangan palsu yang disengajakan ialah perkara berasingan.

Bolehkah saksi pihak lawan diisytiharkan bermusuhan?

Konsep ini berkaitan pihak yang memanggil saksi. Pihak lawan memeriksa balas seperti biasa.

Bolehkah saya enggan memberi keterangan untuk mengelak ini?

Jika anda disaman dengan sewajarnya, anda mesti hadir dan memberi keterangan, tertakluk kepada bantahan yang sah.

Sumber & semakan fakta

Perkara undang-undang dalam artikel ini telah disemak dengan sumber primer di bawah. Undang-undang boleh berubah; ini maklumat umum, bukan nasihat undang-undang.

1. Akta Keterangan 1950 (Akta 56), termasuk seksyen 114A, Laws of Malaysia Jabatan Peguam Negara
2. Kanun Tatacara Jenayah (Akta 593), Laws of Malaysia Jabatan Peguam Negara

Disemak fakta pada 17 Okt 2026