Papagomo lwn Anwar: Identiti Penulis Blog Tanpa Nama dan Seksyen 114A

Pada 17 September 2026, Malay Mail melaporkan bahawa penulis blog yang dikenali sebagai Papagomo gagal mendapatkan penggantungan pelaksanaan penghakiman fitnah Mahkamah Tinggi bertarikh Mei 2026 yang memihak kepada Lim Guan Eng dan anaknya. Rayuan dalam guaman itu masih belum selesai. Laporan itu mengingatkan kita kepada kes terdahulu yang melibatkan penulis blog yang sama, Datuk Seri Anwar bin Ibrahim v Wan Muhammad Azri bin Wan Deris, yang menunjukkan bagaimana mahkamah Malaysia menangani defendan yang mendakwa nama samaran pada blog itu bukan miliknya.

Blog bernama samaran dan tuntutan RM100 juta

Pada Mac 2013, tidak lama sebelum Pilihan Raya Umum ke-13, sebuah blog bernama Papagomo menerbitkan hantaran dan imej yang membuat dakwaan bersifat seksual tentang Datuk Seri Anwar Ibrahim, yang ketika itu Ketua Pembangkang. Kami tidak mengulanginya. Anwar menyaman di Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur, menuntut RM100 juta.

Defendan menafikan bahawa dia ialah Papagomo dan menafikan memiliki blog itu. Pada masa yang sama dia memplidkan justifikasi (bahawa dakwaan itu benar) dan ulasan saksama, iaitu pembelaan dalam seksyen 8 dan 9 Akta Fitnah 1957, serta perlindungan bersyarat. Sebelum mana-mana pembelaan itu menjadi relevan, mahkamah perlu menjawab satu persoalan fakta: siapa di sebalik blog itu?

Membuktikan siapa di sebalik papan kekunci

Menurut laporan tentang penghakiman itu, Mahkamah Tinggi tidak mendasarkan dapatannya pada anggapan statutori dalam seksyen 114A Akta Keterangan 1950. Ia bergantung pada keterangan biasa. Seorang rakan penulis blog memberi keterangan bahawa defendan telah memperkenalkan dirinya sebagai Papagomo dalam satu perhimpunan penulis blog, dan sekeping gambar menyokong keterangan itu. Hakim, Rosilah Yop PK, mendapati identiti dibuktikan atas imbangan kebarangkalian, iaitu piawaian pembuktian sivil.

Berkenaan penerbitan, mahkamah memutuskan bahawa menyiarkan bahan di laman web yang boleh diakses di seluruh dunia ialah penerbitan, dan mengambil pengiktirafan kehakiman terhadap jangkauan internet, iaitu menerimanya tanpa bukti formal.

RM800,000, dikekalkan dalam rayuan

Dengan identiti dan penerbitan dibuktikan, pembelaan yang diplidkan gagal. Pada Februari 2014, Mahkamah Tinggi mengawardkan RM800,000 ganti rugi dan RM50,000 kos. Award itu mencerminkan kedudukan plaintif, keseriusan dan kelucahan dakwaan itu, keluasan penerbitan dan ketiadaan sebarang permohonan maaf.

Pada 4 Disember 2015, seperti yang dilaporkan oleh Malay Mail, panel Mahkamah Rayuan yang diketuai oleh Rohana Yusuf HMR menolak rayuan defendan dan mengekalkan kedua-dua liabiliti dan award RM800,000. Laporan akhbar berbeza tentang kedudukan akhir perintah kos, jadi kami tidak menyatakannya di sini. Kebenaran untuk merayu ke Mahkamah Persekutuan kemudiannya ditolak, dilaporkan pada 2016.

Pembayaran mengambil masa lebih lama. Free Malaysia Today melaporkan bahawa pada 4 Disember 2017, selepas petisyen pemiutang (satu langkah dalam prosiding kebankrapan) difailkan, defendan membayar kira-kira RM951,000, jumlah yang termasuk kira-kira RM101,000 faedah.

Seksyen 114A dan laluan lain untuk mendapatkan nama

Kes Anwar diputuskan berdasarkan keterangan saksi, tetapi pihak menuntut kini mempunyai alat tambahan. Seksyen 114A mewujudkan anggapan yang boleh dipatahkan bahawa kandungan diterbitkan oleh orang yang nama, gambar atau nama samarannya terdapat padanya sebagai pemilik, hos, pentadbir atau editor; oleh pelanggan berdaftar perkhidmatan rangkaian; dan oleh orang yang mempunyai jagaan atau kawalan komputer itu.

Dalam YB Dato' Hj Husam bin Hj Musa v Mohd Faisal bin Rohban Ahmad, Mahkamah Rayuan memutuskan bahawa penafian kosong seorang penulis blog bahawa dia bukan pengarangnya tidak mematahkan anggapan itu. Dalam Tong Seak Kan & Anor v Loke Ah Kin & Anor, Mahkamah Tinggi menggunakan seksyen 114A(2) selepas hantaran blog dijejak melalui maklumat protokol internet dan pelanggan. Dalam Thong King Chai v Ho Khar Fun, e-mel yang dihantar dari alamat defendan dan hantaran di akaun Facebook defendan dianggap sebagai milik defendan.

Apabila pengarang langsung tidak diketahui, pihak menuntut boleh memohon kepada mahkamah di bawah Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012 untuk penzahiran, termasuk sebelum guaman difailkan, supaya mereka yang memegang rekod pengenalan boleh diperintahkan untuk mendedahkannya.

Ringkasnya, kenamaan dalam talian ialah halangan praktikal, bukan perisai undang-undang. Identiti boleh dibuktikan melalui orang yang diberitahu oleh pengarang, melalui gambar dan pengakuan, melalui rekod pelanggan dan melalui anggapan statutori. Sebaik sahaja anggapan terpakai, sekadar berkata bahawa orang lain yang melakukannya bukanlah bukti.

Pengajaran praktikal tentang nama samaran, peranti yang dikongsi dan keterangan

• Nama samaran, profil palsu atau kad SIM yang dibeli untuk tujuan itu bukan perlindungan. Keterangan biasa, seperti apa yang anda beritahu orang lain, boleh mengenal pasti anda.

• Jika nama, gambar atau nama pengguna anda ada pada akaun itu, atau talian internet atau Wi-Fi didaftarkan atas nama anda, undang-undang mungkin bermula dengan kedudukan bahawa anda yang menerbitkan kandungan itu. Anda kemudian perlu membuktikan sebaliknya.

• Lindungi akaun dan Wi-Fi anda. Jika anda digodam, laporkan dengan segera dan simpan laporan itu.

• Pentadbir halaman dan kumpulan patut ambil perhatian bahawa seksyen 114A(1) menyebut pentadbir. Kami tidak mengetahui keputusan Malaysia yang memutuskan pentadbir kumpulan WhatsApp bertanggungan semata-mata kerana memegang peranan itu, jadi sejauh mana anggapan itu terpakai di situ belum muktamad.

• Jika anda sasarannya, rakam alamat halaman, cap masa dan tangkapan skrin dengan segera, sebelum apa-apa dipadamkan.

• Hutang penghakiman dikenakan faedah, dan penghakiman yang tidak dibayar boleh membawa kepada prosiding kebankrapan.

Status guaman berkaitan pada 2026

Guaman berasingan oleh Lim Guan Eng dan anaknya terhadap defendan yang sama belum muktamad. Malay Mail melaporkan bahawa pada 19 Mei 2026, Mahkamah Tinggi (Roslan Mat Nor H) memerintahkan defendan membayar RM200,000 kepada Lim dan RM80,000 kepada anaknya, serta kos, berhubung hantaran Facebook yang dibuat pada 14 Mac 2020; bahawa rayuan difailkan pada 2 Jun 2026; dan bahawa penggantungan ditolak pada 17 September 2026. Setakat 19 September 2026, rayuan itu masih belum selesai. Kami tidak menyatakan pandangan tentang meritnya.

Autoriti dan sumber

• Datuk Seri Anwar bin Ibrahim v Wan Muhammad Azri bin Wan Deris [2014] 9 MLJ 605; [2014] 3 MLRH 21 (Mahkamah Tinggi, Kuala Lumpur)

• YB Dato' Hj Husam bin Hj Musa v Mohd Faisal bin Rohban Ahmad [2015] 3 MLJ 364 (Mahkamah Rayuan)

• Tong Seak Kan & Anor v Loke Ah Kin & Anor [2014] 6 CLJ 904 (Mahkamah Tinggi)

• Thong King Chai v Ho Khar Fun [2018] 1 LNS 374 (Mahkamah Tinggi)

• Akta Keterangan 1950, seksyen 114A; Akta Fitnah 1957, seksyen 8 dan 9; Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012 (penzahiran)

• The Edge, laporan penghakiman Mahkamah Tinggi, 2014; Malay Mail, 4 Disember 2015; Free Malaysia Today, 4 Disember 2017; Malay Mail, 17 September 2026

Artikel ini ialah maklumat undang-undang am sahaja dan terkini setakat 19 September 2026. Ia bukan nasihat undang-undang dan tidak mewujudkan hubungan peguam-klien. Keputusan mahkamah boleh dirayu dan undang-undang boleh berubah; sila dapatkan nasihat tentang keadaan anda sendiri. — Chris & Partners, Advocates & Solicitors

Soalan lazim

Bagaimana s 114A Akta Keterangan menjejaskan pertuturan dalam talian?

Ia mewujudkan anggapan yang boleh dipatahkan bahawa pemegang akaun atau pemilik laman web telah menerbitkan kandungan fitnah itu.

Bolehkah saya menyaman seseorang atas fitnah di media sosial di Malaysia?

Ya. Undang-undang Malaysia menilai fitnah dalam talian berdasarkan prinsip yang sama seperti fitnah tradisional. Hantaran Facebook, mesej WhatsApp, video TikTok, ulasan Google atau komen blog boleh memfitnah anda jika ia merendahkan anda pada pandangan anggota masyarakat yang berfikiran waras.