Indira Gandhi v Pengarah JAIP [2018] 1 MLJ 545: Pengislaman Sebelah Pihak Kanak-Kanak

Kes secara ringkas

• Nama kes: Indira Gandhi a/p Mutho v Pengarah Jabatan Agama Islam Perak & Ors

• Petikan: [2018] 1 MLJ 545

• Mahkamah: Mahkamah Persekutuan Malaysia

• Tahun: 2018

• Bidang amalan: Undang-Undang Keluarga

Latar belakang dan fakta

Tiga orang anak Indira Gandhi telah diislamkan secara sebelah pihak oleh bekas suaminya (yang sendiri telah memeluk Islam) tanpa pengetahuan atau persetujuannya. Pengislaman itu didaftarkan dengan Jabatan Agama Islam Perak (JAIP). Beliau memohon semakan kehakiman di Mahkamah Tinggi untuk mencabar kesahihan pengislaman tersebut.

Mahkamah Rayuan sebelum itu memutuskan bahawa Mahkamah Tinggi tiada bidang kuasa untuk mempersoalkan kesahihan sijil pengislaman, yang menurutnya merupakan bidang eksklusif Mahkamah Syariah.

Isu di hadapan mahkamah

Adakah Mahkamah Tinggi sivil mempunyai bidang kuasa untuk menyemak kesahan pengislaman sebelah pihak anak di bawah umur oleh seorang ibu atau bapa, apabila ibu atau bapa yang satu lagi (bukan Islam) bukan pihak dan tidak memberikan persetujuan?

Keputusan dan alasan

Mahkamah Persekutuan sebulat suara memutuskan bahawa Mahkamah Tinggi sivil mempunyai bidang kuasa. Mahkamah menekankan bahawa semakan kehakiman terhadap tindakan pentadbiran, termasuk kesahihan sijil pengislaman yang dikeluarkan oleh pihak berkuasa agama, ialah perkara undang-undang perlembagaan dan sivil, bukan undang-undang Syariah. Mahkamah Persekutuan memutuskan pengislaman tiga orang anak itu tidak sah kerana kedua-dua ibu bapa tidak memberikan persetujuan seperti yang dikehendaki oleh Perkara 12(4) Perlembagaan Persekutuan (dibaca bersama undang-undang Negeri yang berkaitan).

Mengapa kes ini masih penting

Keputusan ini mempunyai kesan yang meluas:

• Bidang kuasa Mahkamah Tinggi sivil adalah luas. Semakan kehakiman di bawah Aturan 53 Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012 meliputi tindakan pentadbiran pihak berkuasa agama apabila hak sivil terlibat.

• Persetujuan kedua-dua ibu bapa diperlukan bagi penukaran agama anak di bawah umur di bawah Perkara 12(4) Perlembagaan Persekutuan, bukan seorang sahaja.

• Hak jagaan selepas pengislaman. Ibu atau bapa bukan Islam mengekalkan hak jagaan dan boleh menuntutnya di mahkamah keluarga sivil; mereka tidak kehilangan bidang kuasa semata-mata kerana pasangan memeluk Islam.

• Kesan praktikal bagi anak guam kami: pasangan bukan Islam yang menghadapi perceraian di mana pasangan yang lain memeluk Islam kini mempunyai remedi perlembagaan yang jelas di Mahkamah Tinggi sivil.

Soalan lazim

Adakah Indira Gandhi bermakna mahkamah sivil boleh menentukan siapa seorang Islam?

Tidak. Mahkamah sivil tidak menentukan status agama. Ia boleh menyemak sama ada tindakan pentadbiran mengeluarkan sijil pengislaman mematuhi undang-undang, iaitu persoalan yang berbeza.

Bagaimana jika pasangan saya memeluk Islam semasa perkahwinan kami dan mengislamkan anak-anak kami?

Indira Gandhi mengesahkan bahawa pengislaman sebelah pihak anak-anak tanpa persetujuan kedua-dua ibu bapa adalah menyalahi undang-undang. Kami boleh memfailkan prosiding semakan kehakiman di Mahkamah Tinggi sivil untuk mencabar pengislaman itu.

Adakah kes ini terpakai kepada Johor dan negeri lain?

Ya. Ia keputusan Mahkamah Persekutuan dan terpakai di seluruh negara, walaupun peruntukan statutori yang tepat berbeza mengikut negeri.

Konsultasi

• Hubungi kami

Soalan lazim

Adakah Indira Gandhi bermakna mahkamah sivil boleh menentukan siapa seorang Islam?

Tidak. Mahkamah sivil tidak menentukan status agama. Ia boleh menyemak sama ada tindakan pentadbiran mengeluarkan sijil pengislaman mematuhi undang-undang, iaitu persoalan yang berbeza.

Bagaimana jika pasangan saya memeluk Islam semasa perkahwinan kami dan mengislamkan anak-anak kami?

Indira Gandhi mengesahkan bahawa pengislaman sebelah pihak anak-anak tanpa persetujuan kedua-dua ibu bapa adalah menyalahi undang-undang. Kami boleh memfailkan prosiding semakan kehakiman di Mahkamah Tinggi sivil untuk mencabar pengislaman itu.

Adakah kes ini terpakai kepada Johor dan negeri lain?

Ya. Ia keputusan Mahkamah Persekutuan dan terpakai di seluruh negara, walaupun peruntukan statutori yang tepat berbeza mengikut negeri.