Perceraian di Bawah Undang-Undang Sivil di Malaysia

Di Malaysia, proses undang-undang bagi perceraian bergantung pada sama ada pihak-pihak itu orang Islam atau bukan Islam. Malaysia beroperasi di bawah sistem undang-undang dwi, iaitu undang-undang sivil dan undang-undang syariah.

• Undang-undang sivil, yang terpakai kepada orang bukan Islam;

• Undang-undang syariah, yang mengawal orang Islam.

Asas undang-undang dan kelayakan untuk memfailkan perceraian sivil

Di bawah Akta Membaharui Undang-Undang (Perkahwinan dan Perceraian) 1976 (Akta 164), hanya perkahwinan yang didaftarkan di bawah undang-undang sivil tertakluk kepada bidang kuasa mahkamah sivil. Pasangan lazimnya mesti telah berkahwin sekurang-kurangnya dua (2) tahun sebelum mana-mana pihak boleh memfailkan perceraian. Walau bagaimanapun, pengecualian boleh dibuat jika pempetisyen dapat membuktikan bahawa dia telah mengalami kesusahan yang luar biasa semasa perkahwinan.

Jenis petisyen perceraian sivil

Terdapat dua cara utama perceraian sivil boleh difailkan:

1. Petisyen Bersama

Ini ialah apabila kedua-dua pasangan bersetuju untuk menamatkan perkahwinan dan telah mencapai persetujuan bersama tentang isu-isu utama seperti hak jagaan anak, pembahagian aset dan nafkah. Petisyen bersama lazimnya lebih cepat dan kurang membebankan emosi.

2. Petisyen Sebelah Pihak

Ini difailkan oleh satu pihak apabila pihak yang lain tidak bersetuju dengan perceraian atau apabila terdapat perselisihan tentang terma. Proses ini melibatkan lebih banyak penglibatan mahkamah, dokumentasi undang-undang dan, berkemungkinan, tempoh penyelesaian yang lebih lama.

Langkah-langkah dalam proses perceraian sivil

Langkah 1: Memfailkan petisyen

Proses bermula dengan salah satu atau kedua-dua pihak memfailkan petisyen perceraian di Mahkamah Keluarga. Petisyen mesti mengandungi sebab-sebab perkahwinan itu runtuh dan aturan yang dicadangkan bagi anak-anak, jika ada.

Langkah 2: Pengantaraan (jika perlu)

Mahkamah boleh mengarahkan pasangan menghadiri pengantaraan untuk mencuba perdamaian atau menyelesaikan pertikaian secara baik. Ini amat digalakkan dalam kes yang melibatkan anak-anak.

Langkah 3: Pendengaran mahkamah

Jika pengantaraan tidak berjaya atau tidak diperlukan, mahkamah meneruskan pendengaran. Di sini, kedua-dua pihak mengemukakan keterangan dan pernyataan yang menyokong kes mereka. Hakim akan menilai sama ada perkahwinan itu telah pecah belah dan tidak dapat dipulihkan.

Langkah 4: Pengeluaran dekri nisi

Jika mahkamah berpuas hati bahawa semua keperluan undang-undang dan prosedur telah dipenuhi, ia akan memberikan dekri nisi. Ini ialah perintah sementara yang menunjukkan mahkamah tidak melihat sebab untuk menolak perceraian. Walau bagaimanapun, perkahwinan belum dibubarkan di sisi undang-undang pada peringkat ini. Pasangan kekal berkahwin sehingga langkah seterusnya selesai.

Langkah 5: Memohon dekri nisi mutlak

Selepas tempoh menunggu wajib tiga bulan, pempetisyen boleh memohon kepada mahkamah untuk menjadikan dekri nisi itu mutlak. Sebaik sahaja dekri nisi mutlak diberikan, perceraian selesai di sisi undang-undang, dan perkahwinan dibubarkan secara rasmi. Dekri nisi mutlak ialah dokumen yang menjadi bukti muktamad perceraian.

Petisyen bersama lwn petisyen sebelah pihak

Di Malaysia, perceraian bukan Islam ditadbir oleh Akta 164. Apabila pasangan suami isteri memutuskan untuk menamatkan perkahwinan mereka di bawah undang-undang sivil, mereka boleh berbuat demikian sama ada bersama-sama melalui Petisyen Bersama, atau secara berasingan melalui Petisyen Sebelah Pihak.

Petisyen Bersama

Apakah Petisyen Bersama untuk perceraian?

Petisyen Bersama ialah apabila kedua-dua pasangan bersetuju bahawa perkahwinan telah pecah belah dan tidak dapat dipulihkan, dan bersetuju tentang semua perkara berkaitan, termasuk:

• Pembahagian harta

• Hak jagaan dan akses kepada anak-anak

• Nafkah (pasangan/anak)

• Relief sampingan lain

Ciri-ciri utama Petisyen Bersama

• Persetujuan bersama antara pihak-pihak

• Proses yang lebih mudah dan cepat

• Kehadiran di mahkamah yang minimum

• Selalunya selesai dalam tempoh 3 hingga 6 bulan

Prosedur Petisyen Bersama

• Proses perceraian bermula dengan kedua-dua pasangan bersetuju untuk menamatkan perkahwinan dan melantik peguam bersama-sama bagi memastikan dokumen disediakan dengan betul dan persetujuan bersama mereka boleh dikuatkuasakan di sisi undang-undang.

• Peguam akan menyediakan Petisyen Bersama untuk Perceraian, yang mengandungi semua terma yang dipersetujui seperti hak jagaan anak, nafkah, pembahagian aset perkahwinan dan apa-apa perkara lain yang berkaitan. Kedua-dua pasangan mesti menandatangani petisyen itu. Setelah lengkap, petisyen difailkan di Mahkamah Keluarga.

• Selepas petisyen difailkan, mahkamah menetapkan tarikh pendengaran. Kedua-dua pihak mesti menghadiri pendengaran ini. Hakim akan menyemak petisyen untuk memastikan perkahwinan telah pecah belah dan tidak dapat dipulihkan dan terma persetujuan itu adil.

• Jika hakim berpuas hati bahawa semua keperluan undang-undang telah dipenuhi dan persetujuan itu adil dan munasabah, perintah awal yang dipanggil dekri nisi akan diberikan.

• Selepas tiga (3) bulan, mana-mana pihak boleh memohon kepada mahkamah untuk dekri nisi mutlak, iaitu perintah mahkamah muktamad yang menamatkan perkahwinan secara rasmi. Setelah diberikan, kedua-dua pihak diiktiraf di sisi undang-undang sebagai telah bercerai.

Petisyen Sebelah Pihak

Apakah Petisyen Sebelah Pihak untuk perceraian?

Petisyen Sebelah Pihak difailkan oleh seorang pasangan sahaja, lazimnya kerana pasangan yang lain tidak bersetuju untuk bercerai, atau mereka tidak bersetuju tentang perkara seperti hak jagaan atau nafkah.

Ciri-ciri utama Petisyen Sebelah Pihak

• Difailkan secara sebelah pihak oleh seorang pasangan

• Mungkin melibatkan pendengaran mahkamah, saksi dan keterangan

• Boleh mengambil masa 6 bulan hingga lebih setahun atau lebih, bergantung pada pertikaian

• Memerlukan pembuktian keruntuhan perkahwinan di bawah Seksyen 54 Akta 164

• Zina

• Kelakuan yang tidak munasabah

• Meninggalkan pasangan

• Hidup berasingan sekurang-kurangnya 2 tahun

Prosedur Petisyen Sebelah Pihak

• Proses bermula apabila seorang pasangan (dipanggil pempetisyen) memfailkan petisyen perceraian di Mahkamah Keluarga, menyatakan alasan perceraian di bawah Seksyen 54 Akta 164. Setelah difailkan, petisyen mesti diserahkan dengan sempurna kepada pasangan yang lain (dipanggil responden).

• Selepas menerima petisyen, responden boleh memilih untuk mempertikaikan perceraian dengan memfailkan jawapan, terutamanya jika dia tidak bersetuju dengan alasan yang dinyatakan atau aturan yang dicadangkan bagi hak jagaan, nafkah atau pembahagian harta.

• Dalam sesetengah kes, Mahkamah Keluarga boleh merujuk kedua-dua pihak kepada pengantaraan dalam usaha menyelesaikan pertikaian secara baik tanpa perbicaraan. Walau bagaimanapun, jika pengantaraan gagal, kes akan diteruskan ke pendengaran penuh.

• Jika tiada persetujuan dicapai, kes diteruskan ke perbicaraan. Mahkamah akan mendengar kedua-dua pihak dan menilai keterangan.

• Selepas menilai semua keterangan dan hujahan, mahkamah akan memutuskan sama ada pempetisyen telah berjaya membuktikan bahawa perkahwinan telah pecah belah dan tidak dapat dipulihkan. Jika berpuas hati, hakim akan mengeluarkan dekri nisi.

• Setelah tiga (3) bulan berlalu dari tarikh dekri nisi dikeluarkan, pempetisyen boleh memohon untuk menjadikan dekri nisi itu mutlak. Perintah muktamad ini membubarkan perkahwinan di sisi undang-undang. Hanya selepas dekri nisi mutlak diberikan barulah kedua-dua pihak dianggap telah bercerai secara rasmi.

Menghadapi perceraian sivil di Malaysia—sama ada melalui petisyen bersama atau petisyen sebelah pihak—boleh menjadi rumit dari segi emosi dan undang-undang. Memahami hak anda di bawah Akta 164 adalah penting untuk memastikan proses yang adil dan lancar, sama ada anda menghadapi cabaran berkaitan hak jagaan anak, pembahagian harta atau nafkah pasangan.

Jika anda sedang mempertimbangkan perceraian di Malaysia, hubungi kami untuk perundingan secara sulit.

Soalan lazim

Apakah Petisyen Sebelah Pihak untuk perceraian?

Petisyen Sebelah Pihak difailkan oleh seorang pasangan sahaja, lazimnya kerana pasangan yang lain tidak bersetuju untuk bercerai, atau mereka tidak bersetuju tentang perkara seperti hak jagaan atau nafkah.

Berapa lama prosiding undang-undang keluarga mengambil masa di Malaysia?

Perceraian bersama tanpa pertikaian: 4–6 bulan dari petisyen hingga dekri muktamad.